Poniższe stanowisko stanowi odpowiedź Mars Society Polska w ramach konsultacji ogłoszonych przez Ministerstwo Gospodarki dotyczących Krajowego planu rozwoju sektora kosmicznego. 

Stanowisko Mars Society Polska w odniesieniu do Krajowego Planu Rozwoju Sektora Kosmicznego

Mars Society Polska (MSP) jako organizacja pozarządowa (NGO) dostrzega fakt, że w konsultowanym Dokumencie zabrakło informacji o roli NGO w wspieraniu rozwoju polskiego sektora kosmicznego. NGO swoją aktywnością i sukcesami udowadniają, że w sferze kosmicznej jest miejsce i zapotrzebowanie na działalność organizacji pozarządowych. Nasze działania przyczyniają się zarówno do wzrostu poparcia społeczeństwa dla polskiego uczestnictwa w programach kosmicznych, jak i stałego zainteresowania mediów, uczelni i firm branżą kosmiczną. Doprowadziły one również do znacznego wzrostu liczny studentów, różnych uczelni, zainteresowanych udziałem w projektach kosmicznych. Już teraz doświadczenie zdobyte w takich projektach umożliwia młodym ludziom podjecie pracy w firmach i ośrodkach naukowych z branży kosmicznej i wysokich technologii lub rozpoczęcie własnej działalności.

Domeną organizacji pozarządowych jest także edukacja, popularyzacja nauki i wsparcie kształcenia kadr dla sektora kosmicznego. Stymulujemy badania naukowe i jesteśmy naturalnym pośrednikiem między sferą edukacji, nauki, przemysłu i mediów, poruszając się swobodnie i bez formalnych ograniczeń na styku tych czterech obszarów. W tych dziedzinach NGO mają duże doświadczenie i sprawdzają się niejednokrotnie lepiej niż pozostali partnerzy. Naszym zdaniem konsultowany dokument powinien uwzględniać funkcjonowanie, zadania i zakres współpracy wszystkich podmiotów działających w sektorze kosmicznym, w tym również NGO.

Skupiając osoby indywidualne o wysokiej motywacji dowiedliśmy, że pozornie niemożliwe do realizacji projekty zostały nie tylko zrealizowane z sukcesem, ale stały się jednym z istotnych filarów i symboli polskich aspiracji kosmicznych. Doprowadziliśmy do powstania i umocnienia kilku prężnych podmiotów gospodarczych specjalizujących się w robotyce i technologiach kosmicznych, edukacji i mediach, wypromowaliśmy kilka utwierdzonych marek technologicznych jako mecenasów polskiej nauki. Dlatego też zamierzamy nadal inicjować podobne działania, tym razem w większej skali, odpowiadającej doświadczeniu i możliwościom, które pojawiły się na polskiej scenie. Zamierzamy doprowadzić do ich realizacji i zainspirować pozostałe podmioty z branży kosmicznej oraz społeczeństwo. W dziedzinie konkretnych działań postulujemy: 

  1. Rozpoczęcie przygotowań do wysłania nowego polskiego astronauty w kosmos, w oparciu o program ISS, ale z opcją rekonesansu wśród nowopowstających graczy kosmicznych – szczególnie prywatnych firm kosmicznych. Program taki miałby znaczenie technologiczne, i spowodowałby znaczącą poprawę wizerunku Polski na arenie międzynarodowej. Stanowiłby poświadczenie konkurencyjności polskiej gospodarki i technologii, a także przyczyniłby się do zintegrowania aspiracji społecznych ponad podziałami politycznymi. Program dla polskiego astronauty powinien uwzględniać dwa obszary: medycynę, która pozwoliłaby na prace nad kolejnym etapem, czyli polskim członkiem przyszłej załogowej misji na Marsa, oraz robotykę, w której to dziedzinie możemy z powodzeniem inicjować i realizować prace i eksperymenty w oparciu o astronautę-specjalistę („robotics mission specialist”).
  2. Prace nad powołaniem Polskiej Agencji Kosmicznej, która realizowałaby zadania krajowe, szczególnie wykorzystując tę część potencjału firm z sektora kosmicznego, która nie mieści się w planach ESA. Da to szansę realizacji ciekawych projektów, które ESA odrzuci z powodu wieloletnich planów lub zbyt silnej konkurencji zagranicznej. Oprócz zadań postulowanych w Dokumencie chodzi tutaj o robotykę (poza programami przyjętymi przez ESA), edukację, prace nad astronautyką załogową (medycyna), małe satelity oraz programy suborbitalne, takie jak balony i rakiety eksperymentalne. Istnieje też potencjał w dziedzinie prac nad nowymi rodzajami systemów pochłaniania energii kinetycznej. Z powodu braku własnych środków wynoszenia ładunków na orbitę skutecznym rozwiązaniem dla Polskiej Agencji Kosmicznej może być wyznaczenie stałego rocznego kontyngentu ładunku orbitalnego, wykupionego u zewnętrznych przewoźników. Taka deklaracja stanowić będzie bodziec dla potencjalnych zainteresowanych oraz spozycjonuje polskie podmioty na międzynarodowym rynku kosmicznym. Może też stanowić wartość do odsprzedania.
  3. W dziedzinie edukacji istotne jest realizowanie działań praktycznych, poprzez aktywne angażowanie studentów, a także uczniów szkół średnich w realizację konkretnych projektów (np. poprzez dotowanie i premiowanie projektów kosmicznych, w których beneficjent wydziela obszar na eksperymenty lub działania uczniów, studentów i stażystów). Właśnie najmłodsi specjaliści potrafią wnosić najwięcej innowacyjnych koncepcji, szczególnie w dziedzinach takich jak informatyka czy robotyka. Istotne jest docieranie do nich na terenie całego kraju, w formie kampanii realizowanej przykładowo przez organizacje pozarządowe we współpracy ze szkołami, a nie tylko przyciąganie tych osób do kilku ośrodków kształcenia. Dobrym rozwiązaniem może też być dedykowany program stypendialny. Należy pamiętać o podtrzymaniu interdyscyplinarnego profilu działań edukacyjnych, w którym oprócz dyscyplin technicznych obecne byłby także dyscypliny środowiskowo-przyrodnicze i biomedyczne, ujęte w kontekście badań kosmicznych.

Prosimy o wyraźne zaznaczenie tych postulatów w planie, gdyż są one poparte przez branżowe stowarzyszenie o renomie międzynarodowej z ponad stu członkami i portfolio udanych projektów